Co wrzucić do kotła?

Każde paliwo stałe ma inną wartość energetyczną (opałową), która istotnie wpływa na parametry techniczne kotła. Całkowity koszt pozyskania energii zależy więc nie tylko od ceny surowca, ale i od jego wartości opałowej.

Węgiel kamienny. Ma wysoką wartość opałową (16,7–29,3 MJ/kg) i jest w Polsce łatwo dostępny, dlatego na szeroką skalę wykorzystuje się go do celów grzewczych – rocznie 13–18 mln ton. W Europie jest powoli zastępowany przez drewno lub chemicznie przetworzone postacie węgla – koks lub brykiety.

Drewno opałowe. Jest bardziej ekologiczne od węgla, ale trudniejsze do pozyskania.

W kotłach ze zwykłej stali (niezależnie od typu paleniska) powinno się spalać tylko drewno liściaste ze względu na znikomą zawartość związków żywicznych. Drewno iglaste można bezpiecznie spalać w kotłach zgazowujących wykonanych ze stali kwasoodpornej (uszlachetnionej).

Wilgotność drewna, czyli pośrednio czas jego składowania, wpływa na wartość opałową. Największą wartość opałową ma drewno o wilgotności do 25%, czyli sezonowane co najmniej rok. W Europie coraz częściej wykorzystuje się do celów grzewczych miniaturowe brykiety (pellets) z prasowanych trocin. Magazynuje się je w specjalnych zbiornikach, skąd są podawane do kotła. Paliwo uzupełnia się raz na rok, co jest bardzo wygodne dla użytkownika.

Biomasa. To pozostawiona na powierzchni gleby substancja roślinna (resztki pożniwne, zielony nawóz, chwasty), która może być spalana w sposób ekologicznie bezpieczny (nie powoduje zwiększenia ilości dwutlenku węgla w atmosferze) i efektywny energetycznie. W kotłach małej mocy najczęściej stosowane są odpadki drewniane lub węgiel drzewny.

Słoma. W Polsce w rolnictwie zużywa się zaledwie 60% słomy, ponad 35% (około 7 mln ton rocznie) pozostaje na polach. Można spalać ją w kotłach c.o. Słoma ma mniejszą wartość opałową niż węgiel (średnio 18,7 MJ/kg). Najbardziej racjonalne jest spalanie sprasowanych bloków słomy o wymiarach 0,4 × 0,4 × 0,8 m i wadze 10–12 kg (tak zwanych balotów). Słoma żółta (świeża) zawiera dużo wody i przez to ma mniejszą wartość opałową niż słoma szara (składowana). Świeżo po ścięciu można stosować do celów grzewczych tylko słomę pszenną.

Śmiecie i odpady – nie!

W krajach rozwijających się (w tym w Polsce) kotły na paliwa stałe cieszą się dużą popularnością również dlatego, że daje się w nich spalać odpady, które gromadzą się w domu. W opinii wielu użytkowników pozwala to podwójnie oszczędzać: z jednej strony – na kosztach zakupu opału, z drugiej – na kosztach wywozu śmieci. Nic bardziej błędnego.

Spalanie odpadów i śmieci w kotłach na paliwa stałe jest przez renomowanych producentów zabronione. Powodem jest duża zawartość wilgoci, która może doprowadzić do korozji kotła. Dodatkowo spaliny powstające podczas spalania śmieci szybko i silnie zanieczyszczają kanały konwekcyjne kotła. Najważniejsze jest jednak zanieczyszczanie środowiska.

Dlatego śmiecie i odpady powinno się spalać wyłącznie w specjalnie zbudowanych spalarniach, które spełniają rygorystyczne wymagania odnośnie emisji spalin. Emisja zanieczyszczeń przy spalaniu śmieci w tradycyjnych kotłach w domach jednorodzinnych nie jest w żaden sposób kontrolowana.

Robert Cichewicz Wydawnictwo MURATOR